Nielitościwy ciężar krzyża gniecie, * upada Jezus pod nim po raz trzeci. * Tak pragnę, Panie, przestać wreszcie grzeszyć, * by Cię pocieszyć.

 

K: Kłaniamy się Tobie, Panie Jezu Chryste i błogosławimy Ciebie.

W: Żeś przez krzyż i mękę swoją świat odkupić raczył.

 

Medytacja

Potrzebujemy wszyscy ekologicznego nawrócenia; rozważmy ten temat na miarę naszych możliwości, zatrzymując się przy trzecim upadku Pana Jezusa.

Przyznajmy się od razu: Studiowanie papieskich dokumentów nie jest naszą specjalnością – podobnie zresztą jak nie tęsknimy specjalnie za nieustannym pogłębianiem swojej szeroko pojętej wiedzy teologicznej. A jest ten wysiłek niezbędny po to, by prawdziwie po chrześcijańsku żyć i rozwiązywać w duchu Ewangelii problemy, których doświadczamy w codzienności. Stąd zachęta do uważnej, osobistej lektury encykliki papieża Franciszka „Laudato si’ – w trosce o wspólny dom”, wydanej 24 maja 2015 r.

 

Ekologia to nauka o naszym wspólnym domu, a także o relacjach pomiędzy różnymi elementami środowiska. Z perspektywy chrześcijańskiej patrzymy na świat, którego Stwórcą jest Bóg; rozważamy więc relację Boga do człowieka, a także więzy między ludźmi z pozostałymi elementami przyrody. Zatem ekologia to troska o życie – życie przyrody, ziemi i wszystkich jej mieszkańców, o ludzkie życie od poczęcia do naturalnej śmierci.

 

Po ukazaniu się papieskiej encykliki Episkopat Polski wystosował list pasterski „W trosce o wspólny dom”, w którym m.in. dotknięty został problem dobrze nam znany:

 

„Wśród 50 europejskich miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem, aż 33 znajdują się w Polsce. Roczna liczba zgonów spowodowanych tą sytuacją szacowana jest na prawie 40 tys. Smog zabija. Niskiej jakości paliwa spalane w przestarzałych piecach, toksyczne spaliny będące efektem wzmożonego ruchu samochodów na zatłoczonych drogach, w powiązaniu z bezwietrzną pogodą, doprowadzają do przekraczania nawet o kilkaset proc. normy jakości powietrza. Smog jest czasami tak uciążliwy, że nawet przy zamkniętych oknach czujniki wewnątrz pomieszczeń wciąż wskazują na silne zanieczyszczenie powietrza, którym oddychamy”.

Już tylko ten jeden obraz pokazuje, że „wszystko jest ze sobą powiązane. Dlatego konieczne jest połączenie troski o środowisko ze szczerą miłością do człowieka i z ciągłym zaangażowaniem wobec problemów społeczeństwa” (LS, 91). Środowisko, którego integralną częścią jest powietrze, „jest dobrem publicznym, mieniem całej ludzkości i wszyscy są za nie odpowiedzialni. Ten, kto posiada jego część, ma ją jedynie po to, aby zarządzać nią dla dobra wszystkich. Jeśli tego nie czynimy, to bierzemy na swe sumienie ciężar zaprzeczenia istnieniu innych” (LS, 95).

 

Nie uciekniemy zatem od elementarnego pytania: w jaki sposób możemy być bardziej przyjaźni wobec ziemi, na której żyjemy? Jeżeli nie zadbamy o ekologię wszyscy przegramy, a najwięcej stracą najubożsi.

Tematy, poruszone przez papieża Franciszka w encyklice nikomu z nas nie mogą być obojętne – oto niektóre z nich:

 

  • W laboratoriach trwają prace w zakresie badań nowych rodzajów broni, które są w stanie naruszyć naturalną równowagę. (LS, 57).
  • Jak pogodzić walkę z handlem gatunkami zwierząt zagrożonych wyginięciem, z całkowitą obojętnością na handel ludźmi, los ubogich, niszczenie nielubianego człowieka? Jest to oczywiste zagrożenie dla sensu walki o środowisko (LS, 91).
  • Obojętność i wszelkie okrucieństwo wobec jakiegokolwiek stworzenia jest sprzeczne z godnością człowieka (LS, 92).
  • Zasada podporządkowania własności prywatnej powszechnemu przeznaczeniu dóbr jest uniwersalnym prawem jej użytkowania, jest „złotą regułą” zachowań społecznych oraz pierwszą zasadą całego porządku społeczno-etycznego, aby utrzymywała wszystkich jego członków, nie wykluczając ani nie wyróżniając nikogo (LS, 93).
  • Kryzys ekologiczny jest ujawnieniem się lub zewnętrznym przejawem kryzysu etycznego, kulturowego i duchowego nowoczesności. Myśl chrześcijańska domaga się podkreślenia szczególnej wartości człowieka, ponad innymi stworzeniami. Nie można bowiem proponować relacji ze środowiskiem, pomijając relacje z innymi ludźmi. Ponieważ wszystko jest ze sobą powiązane, nie da się pogodzić obrony przyrody z usprawiedliwianiem aborcji (LS, 119-120).
  • Koniecznie musimy zadać sobie jeszcze jedno pytanie: Jaki świat chcemy przekazać tym, którzy będą po nas, dorastającym dzieciom? Pytanie to prowadzi nieuchronnie do wielu innych bardzo bezpośrednich pytań: Po co przechodzimy przez ten świat? Po co się narodziliśmy? W jakim celu pracujemy i walczymy? Dlaczego ta ziemia nas potrzebuje? (LS, 160).

 

Czym jest zatem proponowana przez Franciszka ekologia integralna? „Celem jest równowaga wewnętrzna (ze sobą), solidarna (z innymi ludźmi), naturalna (z istotami żywymi) i duchowa (z Bogiem). Mamy wyznaczone cztery kierunki refleksji, a papieski projekt ma być krokiem ku nowej syntezie, która przezwycięży fałszywe dialektyki minionych wieków (LS, 121).

 

Przywołajmy pomocy św. Franciszka z Asyżu, by udało się nam wszystkim dokonać ekologicznego nawrócenia, aby traktować świat jako wspólny dom, za który jesteśmy i będziemy naprawdę odpowiedzialni.

 

Mówi święty

Boga widzą ci, którzy Go potrafią widzieć, to znaczy ci, co mają otwarte oczy duszy. Chociaż bowiem wszyscy mają oczy, u niektórych są one zaćmione i dlatego nie mogą zobaczyć światła słonecznego. Z tego jednak, że ślepi nie widzą, nie wynika, iż słońce nie świeci, lecz że oni są dotknięci ślepotą. Tak i ty masz zaćmione oczy swojej duszy z powodu grzechów i złych czynów twoich.

Dusza człowieka powinna być czysta jak lustro odbijające promienie. Jeżeli lustro pokrywa rdza, nie można w nim zobaczyć ludzkiej twarzy. Tak samo jeśli w człowieku byłby grzech, nie może on widzieć Boga.

Jeżeli jednak chcesz, możesz zostać wyleczony. Powierz się Lekarzowi, a On nakłuje oczy twojej duszy i twego serca. Któż jest tym lekarzem? Bóg, który przez słowo i Mądrość leczy i ożywia.

(św. Teofil z Antiochii, biskup)

 

Modlitwa św. Franciszka z Asyżu: Pieśń Słoneczna

Najwyższy, wszechmocny i dobry Panie, Twoje są uwielbienie, chwała, cześć i wszelkie błogosławieństwo. Tylko Tobie, o Najwyższy, one przynależą, i żaden śmiertelnik nie jest godzien wymieniać Twojego imienia.

Pochwalony bądź, mój Panie, ze wszystkimi Twymi stworzeniami, nade wszystko z panem bratem Słońcem, bo jest on lampą dnia i nim rozświetlasz naszą drogę. Jakże on piękny, promieniejący i pełen blasku. O Tobie, o Najwyższy, daje nam wyobrażenie.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez siostrę Księżyc i gwiazdy: stworzyłeś je na niebie, jasne, cenne i piękne.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez brata Wiatr i przez powietrze, słotę, spiekotę i każdą pogodę, którymi wspierasz wszystkie Twe stworzenia.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez siostrę Wodę, która jest bardzo użyteczna, i pokorna, i czysta.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez brata Ogień, który rozświetla mroki nocy: piękny on, radosny, nieprzejednany i silny.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez matkę naszą Ziemię, która nas żywi i utrzymuje, wydając wszelki owoc, barwne kwiaty i zioła.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez tych, którzy z miłości do Ciebie przebaczają,
znosząc chorobę i niepowodzenia. Błogosławieni, którzy zniosą je w pokoju, bo przez Ciebie, o Najwyższy, zostaną nagrodzeni.

Pochwalony bądź, mój Panie, przez siostrę naszą Śmierć cielesną, przed którą nikt z żyjących ujść nie może: biada umierającym w grzechu ciężkim; błogosławieni, których zastaniesz, pełniących Twą najświętszą wolę, śmierć druga nie uczyni im żadnej szkody.

Chwalcie i błogosławcie mojego Pana i dzięki mu składajcie, służcie mu w wielkiej pokorze.

 

Rachunek sumienia

  • Czy masz jasny, jednoznaczny pogląd na ochronę życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci? Umiesz tę postawę w razie potrzeby właściwie i odważnie zamanifestować?
  • Czy jest dla ciebie i twoich domowników czymś oczywistym oszczędzanie: wody, energii elektrycznej, gazu, ciepła?
  • Czy nie masz na sumieniu marnowania i wyrzucania żywności?
  • Jak wygląda twoja segregacja śmieci?
  • Czy w twoje modlitwy wpisane jest dziękczynienie za hojne dary Boże, z których przecież od pierwszych chwil swego życia korzystasz?

 

Modlitwa osobista

 

Panie Jezu Chryste, Synu Boga Żywego,

zmiłuj się nade mną, grzesznikiem!